İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Nedir?
  3. Consensus Algoritmalar─▒ Nedir ? Proof-Of-Work, Proof-Of-Stake ve Delegated Proof-Of-Stake

Consensus Algoritmalar─▒ Nedir ? Proof-Of-Work, Proof-Of-Stake ve Delegated Proof-Of-Stake

Consensus Algoritmalar─▒ Nedir ? Proof-Of-Work, Proof-Of-Stake ve Delegated Proof-Of-Stake

Consensus, Bir grup insan aras─▒nda genel olarak kabul edilmi┼č bir g├Âr├╝┼č veya karard─▒r.Algoritma ,Belirli bir ad─▒mda bir g├Ârevin yerine getirilmesi i├žin bir kurallar k├╝mesi.─░kisini birle┼čtirdi─činizde, bir grup insan aras─▒nda genel kabul g├Ârm├╝┼č bir karara varmak i├žin bir dizi kural ve birka├ž ad─▒m elde edersiniz.

Bu yaz─▒da Consensus algoritmalar─▒n─▒ a├ž─▒kl─▒yor ve en pop├╝ler modellerinden baz─▒lar─▒na g├Âz at─▒yoruz.

Consensus Temelleri

Consensus algoritmalar─▒ blockchain teknolojisinin hayati bir par├žas─▒d─▒r. Olaylar─▒n s─▒ras─▒n─▒ tan─▒mlayan bir a─č─▒n kurallar─▒n─▒n re├žetesidir.Blok zincirler i├žin, bir grup insan─▒n t├╝m i┼člemlerin do─črulanm─▒┼č ve orijinal oldu─čuna karar vermesini sa─člamak i├žin bu Consensus algoritmalar─▒ uygulan─▒r. ─░┼člemler, Bitcoin gibi finansal i┼člemler olabilir, ayn─▒ zamanda al─▒m sat─▒m verileri, m├╝lkiyet haklar─▒n─▒n de─či┼čtirilmesi, dApp ‘lere eri┼čim ve ├žok daha fazlas─▒ gibi blok zinciri tabanl─▒ i┼člemler de olabilir.

Consensus algoritmalar─▒, rastgele bir insan a─č─▒n─▒n, a─čdaki i┼člemler hakk─▒nda fikir birli─čine varmas─▒n─▒ sa─člar. ─░nsanlar, al─▒┼čk─▒n oldu─čumuz h├╝k├╝metlerin, kurumlar─▒n ve i┼čletmelerin aksine, merkezi bir yetkisi olmayan bu yeni merkezi olmayan a─člara al─▒┼čmak ve i┼čbirli─či yapmak zorundalar.

Consensus mekanizmalar─▒, double-spending (├žift harcamalar) problemini ├Ânleyerek bir blockchain i┼člemlerini g├╝vence alt─▒na al─▒r.Double-spending sorunu, dijital para yaratma giri┼čimlerinde bir engel te┼čkil ediyor. Temelde, double-spending dijital olarak birine foto─čraf g├Ândermek gibi bir ┼čey. Orijinal resmi g├Ândermezsiniz, ancak bir kopya ile iki ki┼či ayn─▒ resme sahiptir. Birinin bunu kripto para birimleriyle yapabilece─čini d├╝┼č├╝n├╝n. Bunu ba┼čarabilen herkes, a─č─▒n tamam─▒n─▒ yok etmeleri i├žin kendilerini ├ž─▒lg─▒nca zengin yapabilir. Ayn─▒ i┼člemi birden fazla ┼čekilde yapabilirler veya g├Ânderilen tutar─▒ da tutarken bir i┼člem g├Ânderebilirler. Dolay─▒s─▒yla, sahtekarl─▒─č─▒ ├Ânlemek i├žin g├╝venli bir g├╝venli─če ihtiya├ž duyulur ve bu Consensus mekanizmas─▒n─▒n devreye girdi─či yerdir.

Resim Kaynak : deepdotweb

Geleneksel ekonomimizde, fiili para birimlerinin bir hesaptan ├ž─▒kar─▒lmas─▒n─▒ ve bir ba┼čkas─▒na g├Ânderilmesini sa─člamak i├žin basit├že ifade edilen finansal arac─▒lar vard─▒r. Bu, toplam para arz─▒ ayn─▒ kalmas─▒n─▒ sa─člar, bu y├╝zden dolarlar─▒n─▒z─▒ iki kez harcamak yoksa sahtecilik meydana gelmez.

Dijital para birimleri merkeziyetsiz oldu─čundan, her para biriminin a─č─▒n─▒n blok zincirindeki t├╝m i┼člemleri do─črulamak ve sahtekarl─▒─č─▒ ├Ânlemek i├žin kendi yolunu bulmas─▒ gerekir. Consensus mekanizmalar─▒, blok zincirindeki t├╝m i┼člemlerin otantik olmas─▒n─▒ ve dijital para birimlerinin c├╝zdan A’dan c├╝zdan B’ye ge├žmesini sa─člar. T├╝m i┼člemler herkesin g├Ârmesi i├žin kamu hesaplar─▒nda depolan─▒r ve tam ┼čeffafl─▒k sa─član─▒r. ─░nsanlar─▒n bloklar─▒ ├ž├Âzerek i┼člemleri do─črulamak i├žin te┼čvik edilmeleri gerekir, aksi takdirde kimse yapmaz. ├ço─ču durumda, y├╝r├╝rl├╝kteki uzla┼čma mekanizmas─▒, bir bloktaki her bir i┼člem i├žin i┼člem ├╝cretlerinin ├╝st├╝ne yeni olu┼čturulan tokenleri olan bir blo─ču ├ž├Âzd├╝─č├╝ i├žin a─č ├╝yelerini ├Âd├╝llendirir. B├Âylece insanlar, kendi ├ž─▒karlar─▒n─▒ gidermek i├žin a─č─▒ g├╝├žlendirmeye yard─▒mc─▒ olurlar.

Her kripto para kodunda yaz─▒l─▒ olan kendi consensus algoritmas─▒na sahiptir. Bu algoritma, Bitcoin, Dash veya Ethereum’da zaten mevcut olanlardan biri olabilir veya bu g├╝nlerde giderek daha fazla g├Ârd├╝─č├╝m├╝z gibi, IOTA, Hashgraph ve Matrix ‘in kulland─▒─č─▒ gibi tamamen yeni bir consensus algoritmas─▒ olabilir.

En yayg─▒n Consensus algoritmalar─▒n─▒ inceleyelim. Mevcut Consensus mekanizmalar─▒n─▒n hepsinin avantajlar─▒ ve dezavantajlar─▒ oldu─čunu ve alan─▒n s├╝rekli olarak yeni ve daha iyi algoritmalar arad─▒─č─▒n─▒ unutmay─▒n.

Proof-of-Work (PoW)

Kripto para birimleri i├žin ilk consensus algoritmas─▒, Proof-of-Work (PoW) Satoshi Nakamoto taraf─▒ndan efsanevi Bitcoin whitepaper ‘─▒nda tan─▒t─▒ld─▒. Proof-of-Work (PoW) , ├╝├ž├╝nc├╝ taraflara g├╝venmek zorunda kalmadan dijital i┼člemleri g├╝venli hale getirmek i├žin tasarlanm─▒┼č bir protokold├╝r.Temel olarak, PoW zorlu bloklar─▒ ├ž├Âzmek i├žin bir toplulu─čun ├╝yelerini gerektirir. Bu ├žal─▒┼čma ├Ânceki bloklar─▒ ├ž├Âz├╝mlerine dayan─▒yor. Sonu├ž olarak, PoW mevcut ve ge├žmi┼č i┼člemleri do─črulaman─▒n bir yoludur. Ek olarak, bulmacay─▒ ├ž├Âzme ├žal─▒┼čmas─▒, onu ├ž├Âzenlere ├Âd├╝l getirir. Kripto para birimi d├╝nyas─▒nda, ÔÇťmadencilikÔÇŁ ‘in temeli budur.

PoW’da, kripto para birimi i┼člemleri ┼čifrelenir ve bir veri blo─čunda saklan─▒r. Blok doldurulduktan sonra madenciler blo─ču ├ž├Âzebilir. Bu bloklar, ├ž├Âz├╝lmesi zor, fakat ├ž├Âz├╝ld├╝kten sonra a─č─▒n geri kalan─▒ taraf─▒ndan do─črulanmas─▒ kolay olan matematiksel denklemlerdir. Di─čer t├╝m a─č ├╝yelerinin bir madencinin i┼člerini d├╝zg├╝n bir ┼čekilde yap─▒p yapmad─▒klar─▒n─▒ kontrol edebilmeleri gerekti─činden, di─čerleri taraf─▒ndan do─črulama g├╝ven i├žin gereklidir. A─č i├žindeki i┼člemleri do─črulayan madenciler bloklar─▒ ├ž├Âzmek i├žin rekabet eder ve daha sonra blok zincirine eklenir. Bir Bitcoin blo─čunu ├ž├Âzmek i├žin, madenciler ┼ču anda 12.5 BTC ├Âd├╝l├╝n├╝ almaktad─▒r.

Bloklar─▒ ├ž├Âzmeyi 3 basamakl─▒ bir numaraland─▒r─▒lm─▒┼č kilit a├žma olarak g├Ârebilirsiniz (bloklar a┼č─▒lmaz bi├žimde daha karma┼č─▒k hesaplamalar olsa da). ┼×ifreyi bilmiyorsan─▒z a├žmak i├žin 10x10x10 kombinasyonlar─▒ denemeniz gerekir. Ancak kombinasyonu buldu─čunuzda, arkada┼člar─▒n─▒z do─čru numara olup olmad─▒─č─▒n─▒ kolayca kontrol edebilir. PoW ve Bitcoin’in olumsuz taraflar─▒ s─▒k s─▒k ele┼čtirilenler, a─č─▒n─▒ korumak i├žin gereken enerji t├╝ketimidir. Enerji t├╝ketimi a─čla birlikte b├╝y├╝r; bu, e─čer Bitcoin olmas─▒n─▒ bekledi─čimiz kadar b├╝y├╝k olursa, PoW muazzam bir ├ževresel ayak izi b─▒rakabilece─či anlam─▒na gelir. Bununla beraber, madenci merkezile┼čme sorunu ortaya ├ž─▒k─▒yor, bu da ucuz elektri─či olan yerlerde bulunan dev maden tesislerinin t├╝m k├╝├ž├╝k madencileri geride b─▒rakt─▒─č─▒ anlam─▒na geliyor. Dahas─▒, PoW mekanizmas─▒n─▒ g├╝venli k─▒lmak i├žin, d├╝┼č├╝k bir i┼člem hacminin uygulamaya konmas─▒ gerekiyordu, bu da PoW tabanl─▒ blok zincirlerini di─čer consensus algoritmalar─▒ olan blok zincirlerinden do─čal olarak daha yava┼č hale getirdi.

Proof-of-Work, yakla┼č─▒k 10 y─▒ld─▒r ├žal─▒┼čmaya devam etmektedir , ba┼čka bir consensus mekanizmas─▒n─▒n iddia edemeyece─či bir ┼čey. Bitcoin, k├╝resel g├╝├žlerin a─č─▒n─▒ bozmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ zamanlarda bile, g├╝vende kalm─▒┼čt─▒r. PoW consensus algoritmas─▒n─▒ kullanan di─čer blok zincirleri aras─▒nda Litecoin, Dogecoin ve Ethereum bulunur, ancak bunlar hybrid Proof-of-Stake mekanizmas─▒na ge├žmeyi planlamaktad─▒r.

Proof-of-Stake ile ilgili daha geni┼č bir teknik a├ž─▒klamas─▒ i├žin buray─▒ okuyabilirsiniz.

Proof-of-Stake (PoS)

Proof-of-Stake (PoS) , bir kripto para biriminin blok zincirinin , Proof-of-Work ‘a gerekli olan b├╝y├╝k hesaplamaya dayanmadan da─č─▒t─▒lm─▒┼č oy birli─či elde etmesini sa─člayan bir algoritmad─▒r .

Teorik olarak, bu protokol├╝n PoW’a g├Âre iki temel avantaj─▒ vard─▒r:

  1. Daha fazla enerji tasarrufu.
  2. Merkezile┼čmeye kar┼č─▒ daha fazla ba─č─▒┼č─▒kl─▒k kazan─▒yor.

PoW gibi b├╝y├╝k bilgisayarlar kullanmak yerine, Proof of Stake protokol├╝ kullan─▒c─▒lar─▒ bir sonraki i┼člem blo─čunu do─črulamak i├žin se├žer. Ve yeni bir miktar para ile ├Âd├╝llendirilmek yerine, i┼člem ├╝cretlerini al─▒rlar.

Bir ─░┼člemin Kimlerin Do─črulanaca─č─▒na Nas─▒l Karar Verir?

Temel olarak, algoritma sahip olduklar─▒ ┼čifre miktar─▒na ba─čl─▒ olarak yeni bir i┼člem blo─čunu do─črulamak i├žin se├žilen bilgisayar─▒ se├žer. Bu nedenle, bir kullan─▒c─▒n─▒n ÔÇťtaklitÔÇŁ edilebilmesi i├žin kullan─▒c─▒n─▒n kendi para birimine sahip olmas─▒ gerekir. Ba┼čka bir deyi┼čle, i┼člemlerini yapmak istedikleri para biriminde ger├žek bir hisseye sahip olmalar─▒ gerekir. Bu y├╝zden protokole Proof-of-Stake (PoS) denir.

PoS Do─črulamadaki Ad─▒mlar

  • Algoritma, bir sonraki forger’─▒ para birimindeki hisselerine g├Âre se├žer.
  • Forger daha sonra bir sonraki i┼člem blo─čunu i┼čler.
  • ─░┼člemi tamamlad─▒klar─▒nda, a─č verileri blo─ča ekler.
  • Forger i┼člem ├╝cretlerini al─▒r.

Decred ve Peercoin, bir PoS consensus mekanizmas─▒ kullan─▒r. Ethereum’da┬á PoW’dan PoS’a ge├žecek ancak consensus algoritmalar─▒, PoS ├Â─čelerini kullanan Casper Protokol├╝ ad─▒ verilen e┼čsiz ve benzersiz bir algoritma olacak.

Delegated Proof-of-Stake (DPoS)

Delegated Proof-of-Stake , PoS ‘a benzer ancak pratikte bu fikir birli─či mekanizmas─▒ ├Ânemli ├Âl├ž├╝de farkl─▒d─▒r. Bu sistem, insanlar─▒n kendilerini kimin temsil etti─či konusunda oy veren, temsili bir demokrasiyi temsil eder.

DPoS sisteminde, insanlar paralar─▒n─▒ ellerinde tutanlar ile i┼člemleri do─črulayabilecek ve yeni bas─▒lm─▒┼č paralar─▒ alacak delegeler i├žin oy kullan─▒rlar. Oylaman─▒n bir ├Âd├╝l├╝ olarak, se├žmenler delege taraf─▒ndan al─▒nan paralar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ al─▒rlar. Bu pay, ayn─▒ delegeye oy veren di─čer a─č ├╝yelerinin elinde bulundurduklar─▒ madeni paralara g├Âre oy kulland─▒klar─▒ paralara dayanmaktad─▒r.

DPoS olduk├ža esnektir, ├ž├╝nk├╝ temsilci ├╝n├╝ne dayanan birden fazla oylama turu i├žerir. Bu, e─čer delegeler d├╝┼č├╝k performans g├Âsterirlerse veya yanl─▒┼č uygulamalardan ┼č├╝phelenilirse, a─č ├╝yeleri oylar─▒n─▒ alabilir ve daha iyi bir ├╝ne sahip olan ba┼čka bir delegeye oy verebilir.

Ayr─▒ca, ├žo─ču DPoS algoritmas─▒, se├žilen delegelerin s─▒ras─▒n─▒ rastgele de─či┼čtiren bir kar─▒┼čt─▒rma denklemi i├žerir. Bu sayede, bir sonraki blo─ču ├ž├Âzen temsilcinin tahmin edilememesi, delegelerin i┼člem manip├╝lasyonu i├žin ├žok az yer b─▒rakmas─▒ beklenir.

DPoS mekanizmas─▒ h─▒zl─▒ bir ┼čekilde fikir birli─čine var─▒yor ├ž├╝nk├╝ fikir birli─čine ula┼čmak i├žin daha az insan var (sadece delegeler). Bu, DPoS kullanan bloklar─▒ PoW veya PoS bloklar─▒ndan daha h─▒zl─▒ fakat ayn─▒ zamanda daha az g├╝venli hale getirir. Bunun nedeni, sadece k├╝├ž├╝k bir grup insan─▒n t├╝m a─č i├žin i┼člemlerin ge├žerlili─čine karar vermesi ve bu mekanizmay─▒ daha merkezi hale getirmesidir. Delegeler karteller olu┼čturabilir veya gizlice birlikte ├žal─▒┼čmaya ba┼člayabilir ve bu da t├╝m a─ča duyulan g├╝veni tehdit eder.

Ek olarak, daha fazla paraya sahip ki┼čilerin ├žok daha fazla oy kullanma g├╝c├╝ ve dolay─▒s─▒yla a─č ├╝zerinde daha fazla etkisi vard─▒r.

 

Yorum Yap

Yorum Yap